Rzeźbotwórcza działalność lodowców

Rodzaje erozji lodowcowej

Detrakcja (wyorywanie) - wyrywanie z podłoża okruchów skalnych i porywanie ich przez lodowiec. Detersja (ścieranie) - wygładzanie podłoża przez materiał skalny w dole lodowca (spągu). Egzaracja (zdzieranie) - żłobienie podłoża i przesuwanie skał

Erozja lodowcowa zależy od:

Grubości lodowca, ilości transportowanego materiału, ukształtowania powierzchni, skał budujących powierzchnię (i ich odporności na niszczenie)

Erozyjne formy lodowcowe

Dolina U-kształtna, dolina zawieszona, barańce (mutony), kotły lodowcowe (cyrk, kar lodowcowy + jeziora cyrkowe), wygłady lodowcowe

Transport lodowcowy

Morena - materiał skalny transportowany przez lodowiec. Pochodzi z niszczenia podłoża lub opada na lodowiec przez wietrzenie, ruchy masowe. Może być transportowany w lodowcu, na nim, lub pod nim. Pozostaje ostrokrawędzisty

Akumulacyjne formy lodowcowe

Morena czołowa, morena denna, morena boczna, morena środkowa, drumliny (i pola drumlinowe), głazy narzutowe (eratyki)

Moreny

Morena czołowa - przed czołem lodowca, morena denna - powierzchnia z osadów po cofającym się lodowcu, morena boczna - wzdłuż zboczy doliny, morena środkowa - połączenie moren bocznych dwóch jęzorów lodowcowych

Drumlin

Niewielkie wzgórze z piasków, żwirów, glin, występujące w grupach (pola drumlinowe)

Głazy narzutowe (eratyki)

Bloki skalne oderwane od podłoża i przeniesione daleko od swojego miejsca występowania przez lądolód

Działalność wód lodowcowych

Wody przemieszczają się we wnętrzu lodowca, nad i pod nim, wypływają na przedpole. Tworzą one formy fluwioglacjalne (wodno-lodowcowe), np. erozyjne (pradoliny, rynny i oczka polowodcowe), akumulacyjne (sandry, ozy, kemy).

Baraniec (muton)

Wygładzony pagórek o stoku łagodnym, a drugim stromym.

Dolina U-kształtna, dolina zawieszona

Dolina V-kształtna wyrzeźbiona przez lodowiec. Dolina boczna, której lodowiec był mniejszy i słabiej erodował podłoże

Fluwioglacjalne formy erozyjne

Pradoliny - doliny równoległe do czoła lodowca, wyżłobione przez rzeki z niego wypływające. Rynny polodowcowe - zagłębienia wydrążone przez wodę płynącą pod ciśnieniem pod lodowcem, tworzą jeziora rynnowe. Oczka polodowcowe - po wytopieniu się brył lodu

Fluwioglacjalne formy akumulacyjne

Sandry - stożki napływowe na przedpolu lodowca z osadów naniesionych przez wypływające z niego rzeki. Ozy - wały powstałe przez osadzanie materiału przez wody płynące pod lodowcem w szczelinach i tunelach. Kemy - pagórki z osadów zostawionych przez wody

Procesy w sąsiedztwie lodowców

Panuje surowy klimat peryglacjalny. Zachodzi intensywne wietrzenie mrozowe - powstają rumowiska skalne. Wiatr wiejący od lodowca wywiewa drobny materiał - powstają wydmy śródlądowe i pokrywy lessowe.