Rzeźbotwórcza działalność wiatru

Intensywność procesów eolicznych zależy od:

Siły, częstości występowania, prędkości wiatru, wielkości ziaren mineralnych, wilgotności podłoża, pokrywy roślinnej, warunków klimatycznych, działalności człowieka

Rodzaje transportu wiatrowego

Pełzanie - toczenie lub pchanie skał po podłożu, saltacja (skoki) - unoszenie i zwiewanie materiału, suspensja - utrzymywanie się drobnego materiału w powietrzu

Erozja eoliczna

Deflacja (wywiewanie cząstek mineralnych spomiędzy skał luźnych). Korazja (rysowanie, polerowanie, ścieranie i drążenie skał przez cząstki mineralne uniesione przez wiatr).

Deflacja

Bruk deflacyjny - pokrywa z większych skał pozostała po wywianiu drobnego materiału. Misa (niecka) deflacyjna - rozległe zagłębienie po wywianiu drobnego materiału. Ostaniec deflacyjny

Ostaniec deflacyjny

Stromy pagórek pozostały po nierównomiernym wywiewaniu drobnego materiału skalnego, np. przez płat roślinności lub odporniejsze skały

Graniaki wiatrowe

Głazy, okruchy skalne o ściętych, wyżłobionych powierzchniach i wyraźnych krawędziach (graniach), powstałe przez szlifowanie ziarnami niesionymi wiatrem

Grzyby skalne

Skały o kształcie grzyba, powstałe przez korazję ich dolnych części

Bruzdy korazyjne i jardangi

Jardadngi podłużne i wąskie grzbiety wyrzeźbione w skałach przez niesione wiatrem ziarna mineralne. Bruzdy korazyjne - zagłębienia między jardangami

Akumulacja eoliczna

Gdy zwalnia wiatr, akumuluje materiał za wszelkimi przeszkodami. Ripplemarki (zmarszczki eoliczne), Wydmy (piaszczyste wzniesienia usypane przez wiatr)

Rodzaje wydm

Barchany, wydmy paraboliczne, wydmy gwiaździste, wydmy poprzeczne i podłużne

Barchany

Wydma w kształcie sierpa na obszarze pozbawionych roślinności. Ramiona są zwrócone zgodnie z kierunkiem wiatru, poruszają się najszybciej.

Wydma paraboliczna

Na obszarach o skąpej roślinności. Ramiona są zwrócone w przeciwnym kierunku do wiatru, bo powstrzymuje je zakorzeniona roślinność.

Rodzaje pustyń

Pustynia - obszar pozbawiony roślinności; niska wilgotność i opady, wysokie amplitudy temperatur. Pustynie: kamienista (hamada), żwirowa (serir), ilasta, piaszczysta (erg)

Pustynia kamienista (hamada)

Pozbawiona roślinności i gleby, zbudowana z nagich skał. Silne procesy eoliczne, wietrzenie mechaniczne, ruchy masowe.Np. w Azji Środkowej, Wyżynie Irańskiej, Saharze.

Pustynia żwirowa (serir, reg)

Zbudowana ze żwirów i dużych ziaren skalnych. Występują na przedpolu gór i płaskowyżów np. w Azju Środkowej, Australii i na Półwyspie Arabskim, Saharze

Pustynia ilasta

Pokrywa ją spękany ił, który po opadach zamienia się w błoto.Np. w Ameryce Północnej (playa), w Azji Środkowej (takyr)

Pustynia piaszczysta (erg)

Pokryta piaskiem, wyraźne wydmy.Np. Wielki Erg Wschodni, Wielki Erg Zachodni (Sahara), Ar-Rab al-Chali (Półwysep Arabski), Kara-kum (Azja Środkowa)