Pozytywizm

Nazwa

Pozytywizm – nazwa epoki literackiej i filozoficznej (XIX w.) pochodzi od pojęcia „pozytywnego” wiedzy, czyli opartej na faktach i nauce. Kładł nacisk na pracę u podstaw, edukację, rozwój nauki i postęp społeczny.

Charakter epoki

rozum i nauka ponad uczuciami, praca u podstaw, edukacja i rozwój społeczny. Twórczość ukazywała życie codzienne, problemy społeczne i moralne, wspierała postęp, tolerancję i racjonalne podejście do świata.

Scjentyzm

Scjentyzm to pogląd uznający naukę i wiedzę empiryczną za główne źródło prawdy. W pozytywizmie oznacza wiarę, że obserwacja, doświadczenie i metody naukowe pozwalają rozwiązywać problemy społeczne i poznawać świat.

Utylitaryzm

Utylitaryzm to pogląd etyczny i społeczny, według którego wartość działań mierzy się ich pożytkiem dla ogółu. W pozytywizmie oznacza podejmowanie decyzji i działań społecznych tak, aby przynosiły największe korzyści ludziom i społeczeństwu.

Wzorce osobowe epoki cz.1

1. Patriota – działa dla dobra narodu, angażuje się w pracę u podstaw i rozwój społeczny. 2. Pasjonat nauki – kieruje się wiedzą, odkrywa prawdy naukowe i stosuje je dla postępu.

Wzorce osobowe epoki cz.2

3. Kobieta niezależna – wykształcona, samodzielna, aktywna społecznie, uczestniczy w pracy u podstaw. 4. Człowiek pracy – praktyczny, rzetelny, etyczny, buduje dobro społeczne poprzez codzienną pracę.

Wydarzenia pozytywizmu cz.1

1. Powstanie styczniowe (1863–1864) – klęska zbrojna, po której Polacy odchodzą od walki zbrojnej na rzecz pracy organicznej. 2. Rozwój pracy organicznej – działalność oświatowa, społeczna i gospodarcza mająca na celu wzmocnienie narodu „od podstaw”.

Wydarzenia pozytywizmu cz.2

3. Rozwój szkolnictwa i oświaty – zakładanie szkół, bibliotek, Towarzystw Naukowych i kółek samokształceniowych. 4. Rozwój prasy i literatury pozytywistycznej – ukazywanie problemów społecznych, pracy u podstaw, roli kobiet i robotników.

Wydarzenia pozytywizmu cz. 3

5. Rozwój nauki i techniki – scjentyzm, badania naukowe, rozwój przemysłu i infrastruktury. 6. Ruch emancypacyjny kobiet – dążenie do edukacji, pracy i udziału w życiu publicznym.

Agnostycyzm

pogląd filozoficzny, według którego człowiek nie jest w stanie poznać ani udowodnić istnienia lub nieistnienia Boga oraz rzeczywistości nadprzyrodzonej. Zakłada ograniczoność ludzkiego poznania i wstrzymanie się od ostatecznych sądów w sprawach wiary.

Liberalizm

Liberalizm to pogląd społeczno-polityczny podkreślający wolność jednostki, równość wobec prawa i ograniczenie władzy państwa. W pozytywizmie sprzyjał tolerancji, swobodzie gospodarczej i prawom obywatelskim.

Ewolucjonizm

Ewolucjonizm to pogląd zakładający, że świat, przyroda i społeczeństwo rozwijają się stopniowo, poprzez ciągłe zmiany. W pozytywizmie oznaczał wiarę w postęp i rozwój społeczny oparty na nauce, pracy i naturalnych procesach przemian.

Darwinizm

Darwinizm to teoria Karola Darwina zakładająca, że gatunki powstają i zmieniają się w wyniku doboru naturalnego. Jednostki najlepiej przystosowane do środowiska przeżywają i przekazują cechy potomstwu, co prowadzi do ewolucji.

Marksizm

Marksizm to teoria społeczno-ekonomiczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa. Zakłada walkę klas, krytykę kapitalizmu oraz dążenie do społeczeństwa bezklasowego, w którym środki produkcji są wspólną własnością.

Prądy i gatunki literackie pozytywizmu - Realizm

Realizm w pozytywizmie to kierunek ukazujący rzeczywistość w sposób wierny i obiektywny. Przedstawia codzienne życie, problemy społeczne i psychologię bohaterów bez idealizacji, dążąc do prawdy i analizy zjawisk społecznych.

Prądy i gatunki literackie pozytywizmu - Naturalizm

Naturalizm to kierunek rozwijający realizm, ukazujący człowieka jako istotę zdeterminowaną przez środowisko, dziedziczność i warunki społeczne. Przedstawia rzeczywistość w sposób dosadny, często eksponując biedę, choroby i brutalność życia.

Malarstwo

Malarstwo w pozytywizmie ukazywało codzienne życie, pracę i problemy społeczne w sposób realistyczny. Artyści przedstawiali sceny wiejskie, miejskie i historyczne, dążąc do wiernego oddania rzeczywistości bez idealizacji.

Obraz

Kamieniarze - Gustave Courbet

Obraz

Kobiety zbierające kłosy - Jean François Millet

Obraz

Wagon trzeciej klasy - Honoré Daumier

Obraz

Piaskarze - Aleksander Gierymski

Obraz

Bociany - Józef Chełmoński

Obraz

Niebezpieczna gra - Henryk Siemiradzki

Obraz

Narodziny Wenus - William-Adolphe Bouguereau

Obraz

Konstytucja 3 maja - Jan Matejko

Obraz

Kazimierz Odnowiciel wracający do Polski - Wojciech Gerson

Elektyzm

Eklektyzm to kierunek w sztuce i architekturze polegający na łączeniu elementów różnych stylów z przeszłości w jednym dziele. W pozytywizmie oznaczał swobodne zestawianie form historycznych, bez tworzenia jednolitego, nowego stylu.

Budynek - elektyczny

Teatr Słowackiego w Krakowie

Historyzm

Historyzm to kierunek w sztuce i architekturze XIX wieku polegający na nawiązywaniu do stylów minionych epok (np. gotyku, renesansu). W pozytywizmie oznaczał odtwarzanie dawnych form, podkreślając ciągłość tradycji i kultury.

Budynek - przykład historyzmu

Opera Garnier w Paryżu