|
question |
réponse |
|
Abrogata lege abrogante non reviviscit lex abrogata commencer à apprendre
|
|
Uchylono ustawę znoszącą, a nie ożywiającą uchyloną ustawę
|
|
|
|
Absoluta sententia expositore non indiget. commencer à apprendre
|
|
Jasne wyrazenie nie wymaga interpretacji
|
|
|
|
Ad ea, quae frequentius accident, iura adaptur commencer à apprendre
|
|
Prawo dostosowuje się do zdarzeń, które zdarzają się najczęściej.
|
|
|
|
Aequitas non facit ius, sed iuri auxiliatur commencer à apprendre
|
|
Słuszność nie stanowi prawa ale je wspomaga
|
|
|
|
Ius respicit aeuquitatem commencer à apprendre
|
|
Prawo respektuje zasadę sprawiedliwości.
|
|
|
|
Aequitas sequitur legem commencer à apprendre
|
|
Słuszność podąża za ustawą
|
|
|
|
Aemus patriam, paremus legibus commencer à apprendre
|
|
Kochamy nasz kraj, przestrzegamy jego praw.
|
|
|
|
Apices iuris non sunt iura commencer à apprendre
|
|
Sztuczki prawne nie stanowią prawa
|
|
|
|
Applicatio est vita regulae commencer à apprendre
|
|
Stosowanie prawa jest życiem normy prawnej
|
|
|
|
Auctoritas, non veritas facit legem commencer à apprendre
|
|
Nie prawda, lecz władza państwowa stanowi prawo
|
|
|
|
Audiatur et altera pars. commencer à apprendre
|
|
Niech będzie wysluchana druga strona
|
|
|
|
a verbis legis non est recendum commencer à apprendre
|
|
Należy trzymać sie słów ustawy
|
|
|
|
benignius leges interpretandae sunt, quo voluntas earum conservetur commencer à apprendre
|
|
Ustawy są właściwie interpretowane gdy zachowuje się ich ducha
|
|
|
|
Bonum ex malo non fit commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
Cessante ratione legis, cessat lex ipsa commencer à apprendre
|
|
Gdy ustaje przyczyna wydanie ustawy, ustawa traci moc
|
|
|
|
Consuetudo certa esse debet commencer à apprendre
|
|
Zwyczaj powinien być trwały
|
|
|
|
Corruptissima republica plurimae leges commencer à apprendre
|
|
Im większe zepsucie tym więcej ustaw
|
|
|
|
Cuius est condere, eius est abrogare commencer à apprendre
|
|
Kto może stanowić prawo ten może je uchylić
|
|
|
|
Questio fit de legibus non de personie commencer à apprendre
|
|
Rzecz w tym jakie są prawa, a nie jakie są osoby
|
|
|
|
De minimis non curat lex commencer à apprendre
|
|
Ustawa nie dba o drobiazgi
|
|
|
|
De similibus idem est iudicium commencer à apprendre
|
|
W podobnych sprawach podobne rozstrzsygnięcie
|
|
|
|
Dormiunt aliquando leges, numquam moriuntur commencer à apprendre
|
|
Ustawa czasem drzemie, ale nie przestaje obowiązywać
|
|
|
|
Dura lex, sed lex commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
Ei incumbit probatio, qui dicit, non qui negat commencer à apprendre
|
|
Ciężar dowodu spoczywa na tym kto twierdzi a nie na tym kto przeczy
|
|
|
|
Eius est interpretari leges, cuius est condere commencer à apprendre
|
|
Do interrpretacji prawa jest upoważniony tylko ten kto je stanowi
|
|
|
|
Exceptio est strictissimae interpretationis commencer à apprendre
|
|
wyjątek powinien być interpretowany ściśle
|
|
|
|
Exercendae sunt leges. commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
Ex iniuria ius non oritur commencer à apprendre
|
|
Z bezprawia nie rodzi się prawo
|
|
|
|
Expressio specialis omnem impedit extensionem commencer à apprendre
|
|
Dokładne wyrażenie wyklucza wykładnie rozszerzającą
|
|
|
|
Facta probantur, iura novit curia. commencer à apprendre
|
|
Fakty wymagają udowodnienia, prawo zna sąd
|
|
|
|
Fictio non operatur ultra casum fictium commencer à apprendre
|
|
Fikcja nie wywiera skutków prawnych poza przaypadkiem, dla którego została ustanowiona
|
|
|
|
Ignorantia iuris nocet, ignorantia facti non nocet commencer à apprendre
|
|
Nieznajomość prawa szkodzi, nieznajomość faktu nie szkodzi
|
|
|
|
Ignorantia legis neminem excusat commencer à apprendre
|
|
Nieznajomość prawa nie jest usprawiedliwieniem
|
|
|
|
In legibus magis simplicitas quam difficultas placet commencer à apprendre
|
|
W ustawach lepsza jest prostota niż zawiłość
|
|
|
|
Iniuria non excusat iniuriam commencer à apprendre
|
|
Bezprawie nie usprawiedliwia bezprawia
|
|
|
|
Iudex est lex loquens commencer à apprendre
|
|
Sędzia przemawia zgodnie z prawem
|
|
|
|
Ius est ars boni et aequi commencer à apprendre
|
|
Prawo jest sztuką stosowania tego co dobre i słuszne
|
|
|
|
Iustitia non debet claudicare commencer à apprendre
|
|
Sprawiedliwość nie powinna kuleć
|
|
|
|
Leges bonae ex malis moribus procreantur commencer à apprendre
|
|
Dobre ustawy rodzą się ze złych obyczajów
|
|
|
|
Lex iniusta non est lex commencer à apprendre
|
|
Niesprawiedliwe prawo nie jest prawem
|
|
|
|
Lex non obligat nisi promulgata commencer à apprendre
|
|
Prawo nie jest wiążące, chyba że zostanie ogłoszone
|
|
|
|
Lex posterior derogat legi priori. commencer à apprendre
|
|
Ustawa późniejsza uchyla wcześniejszą
|
|
|
|
Lex specialis derogat legi generali commencer à apprendre
|
|
Ustawa szczególna znosi ogólną
|
|
|
|
Lex superior derogat legi inferiori commencer à apprendre
|
|
Ustawa wyższa znosi niższą
|
|
|
|
lex posterior generalis non derogat legi priori speciali commencer à apprendre
|
|
Ustawa późniejsza ogólna nie znosi ustawy wcześniejszej szczególnej
|
|
|
|
Lex retro non agit commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
Nemo est iudex in propria causa commencer à apprendre
|
|
Nikt nie jest sędzią we własnej sprawie
|
|
|
|
Non omne quod licet honestum est commencer à apprendre
|
|
Nie wszystko, co jest dozwolone, jest uczciwe
|
|
|
|
Pacta sunt servanda commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
Salus populi suprema lex esto commencer à apprendre
|
|
Dobro ludzi jest najwyższym prawem
|
|
|
|
Sententia facit ius (inter partes) commencer à apprendre
|
|
Wyrok tworzy prawo(między stornami)
|
|
|
|
Simplicitas legibus amica commencer à apprendre
|
|
Prostota przyjaciółką ustaw
|
|
|
|
Si vis pacem, cole iustitiam commencer à apprendre
|
|
Jeśli chcesz pokoju, pielęgnuj sprawiedliwość
|
|
|
|
Ubi ius, ibi remedium commencer à apprendre
|
|
Gdzie prawo tam i środek do jego realizacji
|
|
|
|
Absentem in criminibus damnari non oportet commencer à apprendre
|
|
Nieobecnego nie należy skazywać za przestępstwo
|
|
|
|
Accusare nemo se debet commencer à apprendre
|
|
Nikt nie musi oskarżać samego siebie
|
|
|
|
Affectus punitur, etsi non sequatur effectus commencer à apprendre
|
|
Zamiar jest karalny, nawet gdy nie doszło do skutku
|
|
|
|
Appellatione extinguitur iudicatum commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
Bis de eadem ne sit actio commencer à apprendre
|
|
Nie procesuje sie dwa razy w tej samej sprawie
|
|
|
|
Confessio est regina probationum commencer à apprendre
|
|
Przyznanie się jest królową dowodów
|
|
|
|
Confessus pro iudicato est commencer à apprendre
|
|
Ten kto się przyznał uznawany jest za zasądzonego
|
|
|
|
Connexorum idem est iudicium commencer à apprendre
|
|
Sprawy pozostające w związku przynależą do jednego procesu
|
|
|
|
Crimina morte extinguuntur commencer à apprendre
|
|
Śmierć wygasza przestępstwa
|
|
|
|
Debet quis iuri subiacere, ubi deliquit commencer à apprendre
|
|
Podlega się prawu dokonania przestępstwa
|
|
|
|
Expedit rei publicae, ut finis sit litium commencer à apprendre
|
|
Dla państwa korzystne jest aby procesy nie trwały za długo
|
|
|
|
Geminat peccatum, quem delicti non pudet commencer à apprendre
|
|
Kto nie wstydzi się swojego czynu, podwaja swoją winę
|
|
|
|
Graviore culpa gravior poena commencer à apprendre
|
|
Poważna wina, poważna kara
|
|
|
|
In dubiis benigniora commencer à apprendre
|
|
W razie wątpliwości bardziej życzliwie
|
|
|
|
Ius et furi dictur commencer à apprendre
|
|
Nawet złodziejowi nalezy się sprawiedliwość przed sądem
|
|
|
|
Nulla poeana sine culpa commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
Nullum crimen sine lege commencer à apprendre
|
|
Żadnego przestępstwa bez ustawy
|
|
|
|
Nullum crimen sine poena commencer à apprendre
|
|
Nie ma przestępstw bez kary
|
|
|
|
Nulla poena sine lege commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
Nullum crimen sine periculo sociali commencer à apprendre
|
|
Nie ma przestępstwa bez społecznego niebezpieczeństwa czynu
|
|
|
|
Nullus describatur reus, priusquam convincatur commencer à apprendre
|
|
Nikogo nie wolno uznać za winnego przed skazaniem
|
|
|
|
Poena maior absorbet minorem commencer à apprendre
|
|
Większa kara pochłania mniejszą karę
|
|
|
|
Quod non est in actis, non est in mundo commencer à apprendre
|
|
Czego nie ma w aktach tego nie ma w świecie
|
|
|
|
Reus non tenetur loqui contra se commencer à apprendre
|
|
Oskarżony nie ma obowiązku wypowiadania się przeciwko sobie.
|
|
|
|
Tantum devolutum, quantum appellatum commencer à apprendre
|
|
Sprawa w takim zakresie przechodzi do sądu wyższej instancji na ile zostało to określone w apelacji
|
|
|
|
a contrario commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
a natura rei commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
abrogatio commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
accidentalia negotii commencer à apprendre
|
|
składniki dodatkowe (niekoniecznie) czynności prawnej
|
|
|
|
actor commencer à apprendre
|
|
powód w procesie cywilnym
|
|
|
|
ad casu a casum commencer à apprendre
|
|
od przypadku do przypadku
|
|
|
|
aequitas commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
affectio societatis commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
animus furandi commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
animus malus commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
animus occidendi commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
bona fides commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
casus beli commencer à apprendre
|
|
powód wypowiedzenia wojny
|
|
|
|
causa civilis commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
causa criminalis commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
causa finita commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
classicus testis commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
condicio iuris commencer à apprendre
|
|
warunek wynikający z samego prawa
|
|
|
|
condictio indebiti commencer à apprendre
|
|
roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia
|
|
|
|
corpus delicti commencer à apprendre
|
|
przedmiot będący dowodem popełnienia przestępstwa
|
|
|
|
corpus possesionis commencer à apprendre
|
|
faktyczne wladztwo nad rzecza jako element posiadania
|
|
|
|
culpa commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
damnosa hereditas commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
damnum emergens commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
damnum iniuria datum commencer à apprendre
|
|
szkoda wyrządzona czymen bezprawnym
|
|
|
|
de auditu commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
de dato commencer à apprendre
|
|
zaczynając od daty, od wyznaczonego terminu
|
|
|
|
de iure commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
desuetudo commencer à apprendre
|
|
utrata mocy oboweiazujacej aktu prawnego przez dlugotrwale niestosowanie albo nieprzestrzeganie
|
|
|
|
diligentia commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
diligentia diligentissima commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
dolus commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
dolus directus commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
essentialia negotii commencer à apprendre
|
|
przedmiotowo istotne skladniki tresci czynnosci prawnej
|
|
|
|
ex consesnu commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
ex contractu commencer à apprendre
|
|
zobowiązanie powstałe z umowy
|
|
|
|
ex iure commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
ex nunc commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
ex tunc commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
extra culpam commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
flagrante delicto commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
forum commencer à apprendre
|
|
plac publiczny, sprawa publiczna, sąd właściwy dla rozpoznania sprawy
|
|
|
|
forum domicili commencer à apprendre
|
|
sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania
|
|
|
|
fur manifestus commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
fructus civiles commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
ibidem commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
in absentia commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
in camara commencer à apprendre
|
|
przy zamkniętych drzwiach
|
|
|
|
in corpore commencer à apprendre
|
|
w pełnym składzie, w całości
|
|
|
|
ipso iure commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
iustitia commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
lucrum cesans commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
modus operandi commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
mortis causa commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
obligatio commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
ultima ratio commencer à apprendre
|
|
ostateczny, decydujący argument
|
|
|
|
vactio legis commencer à apprendre
|
|
okres pomiędzy ogłoszeniem ustawy a jej wejściem w życie
|
|
|
|
votum separatum commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
Ab initio nullum semper nullum commencer à apprendre
|
|
To co nieważne od początku, jest zawsze nieważne
|
|
|
|
Acta publica probant se ipsa commencer à apprendre
|
|
Dokumenty urzędowe świadczą same za siebie
|
|
|
|
Actor sequitur forum rei commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
Adoptio naturam imitatur commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
Affines sunt viri et uxoris cognati commencer à apprendre
|
|
Powinowatymi są krewni męża i żony
|
|
|
|
Aliena negotia exacto officio gernutur commencer à apprendre
|
|
Cudzym majątkiem należy zarządzać z należytą starannością
|
|
|
|
Bis de eadem re agere non licet commencer à apprendre
|
|
Nie wolno procesować się dwa razy w tej samej sprawie
|
|
|
|
Casus a nullo praestatur commencer à apprendre
|
|
Za przypadek nikt nie odpowiada
|
|
|
|
Emptio tollit locatum commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
Et non facere facere est commencer à apprendre
|
|
Powstrzymanie się od działania jest działaniem
|
|
|
|
Factum executoris factum partis commencer à apprendre
|
|
Czynność przedstawiciela jest czynnością strony
|
|
|
|
Indigno aufertur hereditas commencer à apprendre
|
|
Niegodnemu odbiera sie spadek
|
|
|
|
In testamentis plenius testatoris intentionem scrutamur commencer à apprendre
|
|
W testamencie należy badac zamiar spadkodawcy
|
|
|
|
Male enim nostro iure uti non debemus commencer à apprendre
|
|
Nie powinniśmy bowiem źle korzystać z naszego prawa
|
|
|
|
Nemo plus iuris ad alium transferre potest, quam ipse habet commencer à apprendre
|
|
Nikt nie może przenieść na drugiego więcej prawa niż sam ma
|
|
|
|
Nulli res sua servit commencer à apprendre
|
|
Nie można mieć służebności na własnej rzeczy
|
|
|
|
Numquam nuda tradiotio transfert dominium. commencer à apprendre
|
|
Samo wydanie rzeczy nie przenosi własności
|
|
|
|
Obligatio impossibilium nulla est commencer à apprendre
|
|
zobowiązanie do świadczenia niemożliwego nie istnieje
|
|
|
|
Omni obligationi fideiussor accedere potest commencer à apprendre
|
|
Poręczyciel może przystąpić do każdego zobowiązania
|
|
|
|
Pactum de successione futura est illicitum commencer à apprendre
|
|
Umowa o dziedziczenie przyszłe jest zabroniona
|
|
|
|
Periculum est emptoris commencer à apprendre
|
|
|
|
|
|
Possesionem adquirimus et animo et corpore commencer à apprendre
|
|
Posiadanie nabywamy przez fizyczne objęcie rzeczy i zamiar zatrzymania jej dla siebie
|
|
|
|
Qui testamento heres instituitur, in eodem testamento testis esse non potest commencer à apprendre
|
|
Kto w testamencie jest dziedzicem nie może w tym samym testamencie występować jako świadek
|
|
|
|
Rebus sic stantibus omnis promissio intellegitur commencer à apprendre
|
|
Każde przyrzeczenie pojmowane jest jako obowiązujące w oznaczonych warunkach
|
|
|
|
Rei turpis nullym mandatum est commencer à apprendre
|
|
Nieważne jest zlecanie niemoralnego zachowania
|
|
|
|
Rei nullius cedit primo occupanti commencer à apprendre
|
|
Rzecz niczyja przypada temu, kto pierwszy ją zawłaszczył
|
|
|
|
Semel heres semper heres commencer à apprendre
|
|
Kiedyś spadkobierca jest zawsze spadkobiercą
|
|
|
|
Separata esse debet possessio a proprietate commencer à apprendre
|
|
Powinno się oddzielać posiadanie od własności
|
|
|
|
Superficies solo cedit commencer à apprendre
|
|
to co znajduje sie na gruncie przypada gruntowi
|
|
|
|
Tres faciunt collegium commencer à apprendre
|
|
Trzech tworzy związek(zgromadzenie)
|
|
|
|
tutor loco parentis habetur commencer à apprendre
|
|
Opiekun zajmuje miejsce rodzica
|
|
|
|
Vitia aperta non praestantur commencer à apprendre
|
|
Nie ma poręczenia za wady widoczne
|
|
|
