Klasa 1, Temat 2: Starożytna Mezopotamia (Sumer, Akad, Babilonia, Asyria).

Ziggurat (Zikkurat

Monumentalna sakralna budowla tarasowa w Mezopotamii; składała się z kilku zmniejszających się platform schodkowych wznoszonych z suszonej cegły, na których szczycie znajdowało się małe sanktuarium (miejsce spotkań z bóstwem i obserwacji astronomicznych).

Glazurowana cegła

Cegła pokryta kolorowym, szklistym szkliwem mineralnym, wypalana w piecu. Służyła do wzmacniania murów, ochrony przed wilgocią oraz tworzenia lśniących, barwnych dekoracji monumentalnych bram i pałaców.

Bitum (Asfalt naturalny

B: Naturalna, czarna, lepka substancja smołowata używana w Mezopotamii jako niezrównana zaprawa murarska do łączenia cegieł oraz jako materiał hydroizolacyjny zabezpieczający fundamenty przed podmokłym terenem rzek.

Ortostat

Wielka, pionowo ustawiona płyta kamienna (często z wapienia lub alabastru), mocowana u podnóża ścian wewnątrz sal pałacowych (zwłaszcza asyryjskich), dekorowana płaskorzeźbami o tematyce wojennej lub łowieckiej.

Lamassu (Szedu

B: Geniusz opiekuńczy o ciele byka lub lwa ze skrzydłami orła i ludzką, brodatą głową w rogatyj tiarze. Te gigantyczne rzeźby asyryjskie strażowały u bram pałaców; posiadały unikalną cechę pięciu nóg

Gudea (Typ rzeźbiarski

kanon sumeryjskiej rzeźby portretowej władcy Gudei z Lagasz; postać ukazywana była w pozycji siedzącej lub stojącej, z dłońmi splecionymi na piersi w geście modlitwy, ubrana w gładki płaszcz pokryty pismem klinowym. Rzeźbiona w diorycie

Orant sumeryjski (Wotiwny posążek

Mała figurka z kamienia lub gipsu, składana w świątyni jako dar dla boga. Charakteryzuje się sztywną postawą, złożonymi do modlitwy dłońmi i olbrzymimi, szeroko otwartymi oczami sumbolizuje wieczne czuwanie i wpatrywanie sie w bóstwo

Stela

Pionowa, kamienna płyta o charakterze pomnika, nagrobka lub tablicy pamiątkowej, pokryta płaskorzeźbami i tekstami inskrypcyjnymi (np. prawami lub opisem zwycięstwa).

Pieczęć cylindryczna (Gliptyka)

B: Mały, kamienny wałek z wyrytym "w negatywie" unikalnym wzorem lub sceną mitologiczną. Poprzez przeciągnięcie (odciśnięcie) go na mokrej glinianej tabliczce uzyskiwano wypukły podpis/stempel właściciela

Kompozycja pasowa (Strefowa)

B: Sposób organizacji przestrzeni w płaskorzeźbie i malarstwie, gdzie wydarzenia lub postacie ułożone są w poziomych, równoległych pasach (rejestrach), czytanych zazwyczaj od dołu do góry.

Inkrustacja

Technika zdobnicza polegająca na wycinaniu wzorów w powierzchni przedmiotu (np. z drewna) i wklejaniu w te miejsca innych materiałów o kontrastowej barwie (np. masy perłowej, lazurytu, kości słoniowej, muszli)

Pismo klinowe

B: Najstarszy system pisma świata, wynaleziony przez Sumerów, polegający na wyciskaniu znaków za pomocą ściętej trzciny na wilgotnych glinianych tabliczkach, które potem suszono lub wypalano. Ściśle powiązany z dekoracją rzeźb i stel.