historia powszechna

niewola awiniońska lata

1309-1377

ostry konflikt między papieżem... a władca Francji... wygrał...

Bonifacym VIII, a Filipem IV pięknym, wygrał filip, Bonifacy zmarl

w 1305 roku kardynałowie wybierają na papieża...

francuza Klemensa V

Kto przeniósł siedzibę papiestwa do Awinionu i dlaczego i kiedy?

Klemens V w 1309, bo obawiał się zamieszek w rzymie

Do rzymu wrócił papież...

Grzegorz XI

Skutki niewoli Awinionskiej:

papiestwo przestało być postrzegane jako bezstronna, uniwersalna głowa kościoła a zaczęło być z uważane za narzędzie w rękach królów francji, wielka schizma zachodnia

Wielka schizma zachodnia lata

1378-1417

Dwóch papieży wybranych w 1378 roku

Urban VI - rzym, Klemens VII - awinion

Niezadowolenie z wyboru papieża... bo...

Urbana VI bo był porywczy i groził kardynałom

Skutki wielkiej schizmy zachodniej

Dramatyczny spadek autorytetu kościoła, papiestwo stało się pośmiewiskiem w oczach wiernych

Sytuacja pogorszyła się gdy...

w trakcie soboru w Pizie próbowano wybrać trzeciego papieża co tylko powiększyło bałagan

Rozwiązanie w latach

sobór w Konstancji 1414-1418

zastosowano tam przełomową zasadę

prymatu soboru nad papieżem

usunięto trzech konkurujących papieży i wybrano jednego...

Marcina V

John Wycliffe, poglądy, co zrobił jako pierwszy, jego zwolennicy nazywani...

krytykował bogactwo kościoła, papieża i hierarchię i podważał dogmat o transsubstancji, głosil ze jedynym źródłem wiary jest pismo święte, jako pierwszy przetłumaczył je na angielski, lollardami

Jan Hus, poglądy, śmierć mimo...

żądał reformy kościoła, zniesienia jego majątków, komuni pod dwiema postaciami dla świeckich, spalony na stosie w 1415 w trakcie soboru w Konstancji mimo żelaznego listu od Zygmunta Luksemburskirgo

Umiarkowany odłam husytyzmu i ich poglądy:

kalikstyni, ich symbolem był kielich mszalny, domagali się komuni pod dwiema postaciami dla świeckich

radykalny odłam husytyzmu i ich poglądy:

taboryści, wspólnota oparta na całkowitej równości i odrzuceniu wszelkiej własności prywatnej, oczekiwali końca świata i ponownego przyjścia Chrystusa. Świetni żołnierze pod władzą Jana Zižki odpierali krucjaty przeciw czechom

Znaczenie i skutki hetetyckich ruchów w Czechach:

wzrost świadomości narodowej, ruch husycki zjednoczył czechy i stał się potężna siła polityczna, próby stłumienia krucjatami przez cesartwo i kościół, setke lat później marcin Luter czerpał z myśli Jana husa i uważał go za swojego wielkiego poprzednika

przyczyny kryzysu gospodarczo-spolecznego

-koniec średniowiecznego szczytu rozwoju gospodarki; ochłodzenie klimatu, wyjalowienie gleb i spadek plonów -głód, niedożywiona osłabiona ludność podatna na epidemie. -wyczerpanie modelu rolnictwa, brak nowinek technicznych

Czarna śmierć lata

1347-1351

skutki przejawy dżumy:

spadek liczby rąk do pracy, panika, pogromy Żydów, spadek autorytetu kościoła bo nie chronili przed śmiercią

Dlaczego doszło do buntów chłopskich w XIV wieku?

bo szlachta i panowie feudalni chcieli ratować swoje dochody i chcieli zwiększać obowiązki chłopów

Żakieria we Francji rok

1358

Czym była wywołana żakieria we Francji?

wycieńczenie wojną stuletnią i brutalnością rycerstwa

Powstanie Wat Tylera w Anglii rok

1381

Czym było spowodowane powstanie wat tylera?

wzrost podatków

Jak wyglądała system cechowy?

rzemieślnik producent od początku do końca zajmuje sie produktem, towar w małych ilościach, drogi, ale dobrej jakości, hamował rozwój i elastyczność produkcji

Jak wyglądał system nakładczy?

wiele prostych etapów wykonywanych przez różne osoby, produkcja chałupnicza, kupiec dostarczał towar i narzędzia, produkcja raczej masowa, pierwsze proste maszyny/narzędzia, spadek jakości i niższa cena

Na czym polegała produkcja chałupnicza?

rzemieślnik nie pracował w warsztacie w mieście pod okiem cechu, lecz we własnym domu. sposób na ominięcie ograniczeń cechowych ktore kontrolowały wszystko i zabraniały np. produkcji większej ilości towarów albo obniżania cen.

dlaczego uniwersalizm w Europie nie wypalił?

bo królowie państw chcieli rządzić u siebie samodzielnie, a nie słuchać papieża czy cesarza

wojna stuletnia lata

1337-1453

przyczyna ekonomiczna wojny stuletniej

rywalizacja o Flandrie bo była bogatym, zurbanizowanym rejonem handlowym żyjącym z angielskiej wełny. Anglia chciała utrzymać tam wpływy a francja je zyskać

przyczyny polityczne wojny stuletniej

-król angli Edward III miał roszczenia do korony Francji po wygaśnięciu dynastii kapetyngów (był wnukiem filipa IV pięknego w linii żeńskiej) -kwestia lenn

co to prawo salickie i kogo osadzili na tronie francuzi bazując na nim

prawo które wyklucza dziedziczenie w linii zenskiej, Filipa VI Walezjusza

Etap 1 wojny stuletniej, lata, kto wygrał, jaki król, najważniejsze bitwy rok, rozejm

1337-1360, anglia, edward III, 1346 Bitwa pod Crécy, 1356 Bitwa pod Poitiers, rozejm w Bretigny 1360

Etap 2 wojny stuletniej, lata, kto wygrał, jaki król, jak wygląda sytuacja w obu państwach

1365-1415, Francja, Karol V Mądry, oba państwa mają problemy wewnętrzne

Etap 3 wojny stuletniej, lata, kto wygrał, jaki król, bitwa rok

1415-1429, Anglia, Henryk V, 1415 Bitwa pod Azincourt

Etap 4 wojny stuletniej, lata, kto wygrał, jaki król

1429-1453, ostateczny sukces Francji, Karol VII Zwycięski

Kim była Joanna D'Arc i co zrobiła?

wieśniaczka, która wierzono ze słyszy głosy świętych nakazujące jej ratowanie Francji. Przekonała Karola VII i dał jej dowództwo i poprowadziła wojsko i błyskawicznie przełamała angielskie oblężenie Orleanu.

Skutki wojny stuletniej

wojna dwóch róż, pojawia się dynastia tudorów Anglii, utrata ziem przez anglie, wzmocnienie francji, zmiana sposobu prowadzenia wojen - łucznicy i piechota zamiast pospolitego ruszenia

Jaki teren został Anglii po przegranej wojnie?

Port Calais

Okres Wielkiego bezkrólewia w Rzeszy lata

1250-1273

w 1273 królem rzeszy zostaje...

Rudolf I Habsburg

Dom austriacki co to i jakie ziemie do niego należały

Nazwa ziem rodowych Habsburgów: Austria, styria, karyntia, tyrol

Skąd pochodził ród Habsburgów?

Alzacja

Skąd pochodził ród Witeltzbachów?

Bawaria

Skąd pochodził ród Luksemburgów?

Czechy i Węgry

kto zostaje królem w rzeszy w 1308?

Henryk VII z dynastii Luksemburgow i zostaje cesarzem

walka o tron po śmierci Henryka VII między

habsburgami i witeltzbachowie

Co robi w Ludwik Bawarski po tym jak papież rzucił na niego klątwę i jaki rok?

ogłasza się bez zgody papieża cesarzem z woli ludu w 1328

kto zostaje wybrany na króla w 1346 roku i czemu?

Karol Luksemburski bo elektorzy baki się zbyt wysokiej pozycji ludwika

w jakim roku karol Luksemburski staje sie pełnoprawnym władca i jak się nazywa

1347 Karol IV Luksemburski

W jakim roku złota bulla i przez kogo wydana

1356 cesarz karol IV Luksemburski

co uregulowała złota bulla i co ustaliła?

sposób wyboru cesarza, ze nowego władcę wybiera kolegium 7 elektorów (3 arcybiskup, 4 książąt świeckich)

co to prelegatywy i jakie zostały zachowane cesarzowi?

uprawnienia przypisane kolejnej osobie, jest najwyższym seniorem i sędzia niemiec

kto wchodził w skład najwyższej kurii w sejmie Rzeszy?

7 elektorów+ kuria książąt i kuria miast

Na czym polegała elekcja vivente rego?

za życia króla Karola IV zostaje koronowany jego syn Wacław Luksemburski

W którym roku zostaje królem brat Wacława i jak się nazywa

Zygmunt Luksemburski w 1411

Jakie były 3 kantony w Szwajcarii i co tworzyły przeciwko komu?

tworzyły związek wieczysty od 1291 : Uri, Schwyz, Unterwalden przeciwko habsburgów

w którym roku pokój z kantonami i kto zawiera i gdzie?

w 1499 cesarz Maksymilian I Habsburg zawiera pokój z kantonami w Bazylei

uznano niezależność konfederacji szwajcarskiej składającej się z ... kantonów

13

od kiedy do kiedy tron rzeszy obejmują habsburgowie?

1437-1806

kiedy zaczęła się rekonkwista i od czego

718-722 bitwa pod covadonga

ogradzanie w Angli

zamiana pół uprawnych w pastwiska dla owiec, rozwój hodowli i eksport wełny do Flandrii. sposób unikania spadku dochodów i braku rąk do pracy