historia

plan marshalla

amerykanska pomoc gospodarcza dla Europy po 2 wojnie

Jesień Ludów

1989): Obrady Okrągłego Stołu, pierwsze częściowo wolne wybory (4 czerwca 1989), upadek komunizmu i narodziny III RP.

Stan Wojenny

13 grudnia 1981): Wprowadzony przez gen. Jaruzelskiego w celu zdławienia "Solidarności".

Powstanie "Solidarności

1980): Pierwszy niezależny związek zawodowy pod wodzą Lecha Wałęsy. Strajki w Stoczni Gdańskiej.

Stalinizm w Polsce

Masowe aresztowania, procesy pokazowe, wyroki śmierci. Działalność Urząd Bezpieczeństwa Publicznego (UB) i Milicji Obywatelskiej (MO) – narzędzia terroru. kult jednostki stalin, UB, AK,

Wojna Światowa

1914–1918

Wojna Światowa (1914–1918) Przyczyny

Rywalizacja o kolonie, kocioł bałkański (zabójstwo arcyksięcia Ferdynanda w Sarajewie), system sojuszy: Trójprzymierze (Niemcy, Austro-Węgry, Włochy) vs Trójporozumienie/Ententa (Francja, Rosja, Wielka Brytania

. I Wojna Światowa (1914–1918) skutki

Upadek trzech cesarstw, powstanie nowych państw (Polska, Czechosłowacja, kraje bałtyckie), powstanie Ligi Narodów.

Okres Międzywojenny (1918–1939)

Traktat Wersalski (1919): Upokorzenie Niemiec (wysokie odszkodowania, utrata ziem), co stało się zarzewiem kolejnej wojny.

Komunizm (ZSRR

Józef Stalin, gospodarka planowa, terror, łagry.

Faszyzm (Włochy

Benito Mussolini, kult państwa.

Nazizm

Adolf Hitler, rasizm, antysemityzm, dążenie do zdobycia "przestrzeni życiowej".

II Rzeczpospolita (Polska)

11 listopada 1918: Odzyskanie niepodległości.

Wojna polsko-bolszewicka

(1920): "Cud nad Wisłą" – zatrzymanie komunizmu na zachód.

Reformy Rzeczpospolita (Polska

Budowa portu w Gdyni, powstanie Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP).

II Wojna Światowa

1939–1945) Wybuch: 1 września 1939 (atak Niemiec na Polskę), 17 września 1939 (atak ZSRR na Polskę – pakt Ribbentrop-Mołotow

Konferencje Wielkiej Trójki (Teheran, Jałta Poczcam

Decyzje o nowym podziale świata i przesunięciu granic Polski na zachód (linia Odry i Nysy).

Zimna Wojna Podział

Żelazna kurtyna oddzielająca zachód od wschodu

sojusze nato

NATO(zachód) Układ Warszawski(wschód)

polska po 1945

powstanie solidarności 1980 pierwszy niezleżny związek zadowody

Stan wojenny w Polsce

13 grudnia 1981 wprowadzony przez Jaruzelskiego

Jesień Ludów

1989 obrady okrągłego stołu pierwsze częsciowo wolne wybory

plan marshalla

amerykańska pomoc gospodarcza dla Europy po ll wojnie

ład wesalski

porządek polityczny w europie

autorytaryzm w Polsce

rządy silnej ręki ale bez pełnej kontroli nad życiem

Epoka neapolitańska przyczyny

chaos po rewolucji francuskiej, zdolności militarne i polityczne

kodeks napoleona

ujednolicenie prawa, zasady równości wobec prawa, nienaruszalność własności

polska w epoce neapolitańskiej

legiony polskie we Włoszech, klęska Napoleona pod Moskwą

kongres wiedeński

1814-1815 przywrócenie porządku w Europie

odkrycia geograficzne nowożytność

droga morska do Indi, odkrycie ameryki, pierwsza wypraw dookoła świata

renesans - odrodzenie

filozofia - humanizm, wynalazek druk, sztuka dbałość o proporcje

reformacja

Marcin Luter ogłasza 95 tez. Skutki: podział chrześcijaństwa na katolicym i protestantyzm

kontrreformacja

odpowiedz kościoła katolickiego. Sobór trydencki: reforma dyscypliny kościelnej

rzeczpospolita obojga narodów

unia lubelska 1569 powstanie Rzeczpospolitej obojga narodów. Wspólny król, sejm, i polityka zagraniczna

demokracja szlachecka

szlachta posiada wyłączność na władze

potop szwedzki

najazd szwedów 1655-1660 , początek upadku gospodarczego

liberum veto

zasada nie pozwalam

Sejm wielki czteroletni

uchwalenie konstytucji 3 maja

rozbiory

1.1722., 2. 1793 , 3.1795. polska znika z mapy świata podzielona miedzy Rosję, Prusy. Austrię

trójpodział władzy

władza wykonawcza, ustawodawcza, sądownicza

konfederacja

związek szlachty związany w celu obrony swoich interesów

wolna elekcja

wybór króla przez cała szlachtę

unia personalna

dwa państwa mające tego samego władzę

Bizancjum

cesarstwo wchodniorzymskie, przetrwało upadek Rzymu, stolic to Konstantynopol

Justynian 1 Wielki

próba przebudowy imperium, kodyfikacja prawa rzymskiego

kultura

połączenie tradycji antycznej, chrześcijaństwa i wpływów orientalnych

Świat Arabski

Mahomet - twórca islamu, ekspansja - Arabowie podbili bliski wchód, Afrykę północną i Hiszpanie

nauka

nauka przekazali europie cyfry arabskie, rozwinęli medycynę, astronomię i filozofie

państwo franków

chlodwig - sojusz z kościołem, chrzest franków 496

Karol Wielki

koronacja cesarska - 800 , renesans karoliński -odrodzenie nauki, reformy pisma

Traktat w verdum

Traktat w verdum - 843 , podział pastwa Karola między wnuków

Dynastia Piastów

Chrzest Polski 966r, przyczyny polityczne: sojusz z Czechami, unikanie przymusowej chrystianizacji.

Bitwa pod Cedynią

Bitwa pod Cedynią 972

Bolesław Chrobry

Zjazd gnieźnieński 1000r Spotkanie z Ottonem lll. Utworzenie metropolii w Gnieźnie

Koronacja Bolesława Chrobrego

1025 r Polska staje się pełnoprawnym królestwem

Kazimierz Odnowiciel

Kazimierz Odnowiciel- przeniósł stolicę do Krakowa

Bolesław Krzywousty

Bolesław Krzywousty - statut sukcesyjny początek rozbicie dzielnicowego

feudalizm

senior - daje ziemię i opiekę, wasal - służy wojsku

uniwersalizm średniowieczny

przekonanie ze cała chrześcijańska Europa powinna podlegać jednej władzy

spór o inwestyturę

konflikt miedzy papierzem Grzegorzem vll a Cesarem Henrykiem lV o to kto mianuje biskupów

krucjaty

wyprawy krzyżowe - odzyskanie ziemi Świętej z rąk muzułmanów

rozwój miast

lokacje na prawie niemieckim, cechy (organizacje rzemieślników) gildie (organizacje kupców)

Jesień średniowiecza

Dżuma, woja stuletnia

Kazimierz Wielki

statuty wiślicka piotrowskie, założył akademię Krakowską, ostani z piastów

Unia z litwą

Unia z litwą w Krewie 1385 skutki chrzest Litwy i dynastia Jagiellonów a przyczyny: wspólne zagrożenie od Krzyżaków

bitwa pod Grunwaldem

1410 r złamanie potęgi zakonu krzyżackiego

inwestytura

nadawanie stanowisk kościelnych przez władcę

starożytność

starożytność- Mezopotamia rzeki Tygrys i Eufrat

Sumerowie

twórcy pierwszych miast państw Uruk, Ur, Latasz, wynalazcy pisma klinowego system sześćdziesiątkowy

Akadyjczycy

pierwsze imperium semickie

Asyryjczycy

potężne imperium wojskowe, znani z okrucieństwa

miasto pastwo

miasto pastwo- niezależną jednostka polityczna z własnym władcą, świątynia, armią

pismo klinowe

pierwszy sytem pisma używany do celów administracyjnych, religijnych, wpisywane na glinianych tabliczkach

egipt

stare państwo, średnie i nowe, faraon jako żywy bóg,

hieroglify

hieroglify- pismo obrazkowe

pismo hieratyczne i demotyczne

uproszczona forma pisma używana do celów codziennych

upadek cestartwa zachodniorzymskiego

upadek Cesarstwa zachodniorzymskiego przyczyny: inflacja, osłabieni władzy cesarskiej, skutki, rozpad imperium na mniejsze państwa barbarzyńskie