Ewolucjonizm

dowody bezposrednie ewolucji

pochodza z obserwacji wspolczesnie zyjacych gatunkow i analizy zapisu kopalnego, przykladem jest badanie antybiotykoodpornosci u bakterii

co daja analiza zapisu kopalnego

paleontologia- dzieki niej mozna poznac budowe wymarlych gatunkow i okreslic zmiany ewolucyjne (poprzez analize skamienialosci, odciskow)

skamienialosci

analiza zapisu kopalnego pozwala na przesledzenie zmian w odrebie ewolucji. np na podstawie odnalezionych skamienialosci istalono ze u konia domowego nastapila redukcja liczby palcow

formy posrednie

skamienialosci ktore wykazywaly cechy charakterystyczne dla dwoch grup systematycznych. Stanowia dowod na to ze jeden gatunek wywodzi sie od drugiego

zywe skamienialosci

gatunki ktore w prawie niezmienionej formie przetrwaly, dzieki obserwacji ich budowy mozemy pozyskac informacje o wymarlych spokrewiencach

posrednie dowody ewokucji

do nich naleza dane z zakresu biogeohrafii biochemii b molekularnej genetyki oraz anatomii porownawczej i embriologii. Dzieki nim mozna porownac budowe i funkcjonowanie organizmow

endemity

gatunki charakterystyczna tylko dla danego obszaru

embriologia

dostarcza dowody wynikajace z wczesniejszych faz rozwojowych spokrewnionych organizmow (ryba plaz gad i ptak wygladaly wczesnie podobnie)

narzady szczatkowe

narzady ktore ulegly uwstecznieniu u wspolczesnie zyjacych organizmow np kosc ogonowa- pozostalosc po kregach ogonowych

cechy atawistyczne

nietypowe wystepujace u gatunku lecz zgodne z pokrewienstwem

dywergencja

inaczej ewolucja rozbiezna, do powstania tego procesu przyczyniaja sie warunki srodowiska, w jej wyniku organizmy znaczaco sie roznia wygladem lecz budowe maja podobna, homologi to podobienstwa, a narzady o wspolnym pochodzeniu okreslamy narzadami homolog

konwergencja

ewolucja zbiezna, polega na tym ze organizmy zyjaxe w podobnym srodowisku maja podobny wyglad i podobne przystosowania czyli analogi, narzady analogiczne natomiast sa takie same lecz maja rozne pochodzenie

dobor naturalny

mechanizm ktory polega na tym ze najwieksze szanss na przezycie ma ten osobnik ktory jest najlepiej przystosowany do srodowiska

dobor stabilizujacy

prowadzi do utrwalenia w populacji cech posrednich

dobor krewniaczy

zachowania altruistyxzne, przynoszace korzysc innym osobnikom, najczesciej wystepuje u owadow

dobor plciowy

osobniki jednej plci, prowadzi do dymorfizmu plciowego (roznic w wygladzie samcow i samic)

koewolucja

wspolna ewolucja dwoch gatunkow

gatunek

grupa osobnikow zdolnych do krzyzowania sie i wydawania plodnego potomstwa

populacja

grupa osobnikow danego gatunku

pula genowa populacji

jako iz osobniki danej populacji maja zmiennosc genetyczna okresla sie sume wszystkich mozliwych alleli genow osobnika

pula genowa garunku

suma puli genowych wszystkich populacji

izolowana pula genowa

gatunek w ktorym osobniki roznych gatunkow nie krzyzuja sie

dryf genetyczny

powoduje utrate czesci alleli na skutek zdarzen losowyxh. ma ogromne znaczenie dla malych grup

dobor naturalny

prowadzi do wyeliminowania genotypow osobnikow gorzej przystosowanyxh

przyklady dzialania dryfu gen

efekt zalozyciela i efekt waskiego gardla

efekt zalozyciela

gdy mala czasc osobnikow zasieldi nowy teren i zostanie odizolowana. Np populacja jezy w nowej zelandii przewieziona z Europy

Efekt waskiego gardla

populacja dotknieta katastrofa np pozar

specjacja

proces powstania nowego gatunku gdy zmiany trwaja dlugo z czego wytwarza sie nowy zespol cech

etapy biogenezy- procesow ktore doprowadzily do powstania zycia

1. powstanie zwiazkow organicznych 2. powstanie pierwszych komorek prokariotycznych 3. powstanie komorek eukariotycznych 4. powstanie wielokomorkowych organizmow eukariotycznych

pierwsze komorki prokariotyczne

lipidy w srodowisku wodnym sa zbudowane z pecherzykow- miceli i warstw. jezeli wewnatrz pecherzyka zostalby zamkniety material gen to moglaby powstac pierwsza komorka

kolejny etap po komorkach prokariotycznyxh

powstanie organizmow samozywnych, najpierw zdolnych do chemoayntezy a potem do fotosynetzy

pierwsze komorki eukariotyczne

bardzo wazny etap w eozwoju ziemi, maja one jadra komorkowe oraz inne struktury np mitoxhondria odpowiadajace za oddychanie czy chloroplasty ktore biora udzial w fotosyntezie

teoria endosymbiozy

zaklada ze komorki eukariotyczne powstaly w wyniku pochloniecia malych komorek baterii przez komorki prokariotyczne

jak powstaly organizmy wielokomorkowe

prawdopodobnie poprzez laczenie sie komorek eukariotycznych w kolonie

hominidy

gatunki najblizej spokrewnione z czlowiekiem

ewolucja czlowieka

ardipitek (dwunoznosc) australopitek (przewaga dwunoznosci) cz zreczny (tworzenie narzedzi) cz wyprostowany (ogien) neanderalczyk (mowa) cz rozumny (rozwoj kultury)