ARCHEOLOGIA JAKO NAUKA

pisał o falsyfikowalności teorii naukowych

Karl Popper

cechy teorii naukowej (2)

1. falsyfikowalność, 2. brak całkowitej pewność jedynie stopnie prawdopodobieństwa -> wieczna możliwość obalenia

społeczeństwa zamknięte

dominuje w nich jedna teoria historycystyczna

społeczeństwa otwarte

toczy się w nich dialog pomiędzy różnymi teoriami

pisał o tym, jak rozwija się nauka

Thomas Kuhn

jak według Thomasa Kuhna rozwijała się nauka? (2)

1. skokowo, poprzez rewolucje - nie liniowo, 2. Poprzez zmiany paradygmatów, ich wojny

Co obejmuje archeologia jako nauka historyczna? (3)

1. prehistorią, 2. historią oraz 3. protohistorią

prehistoria

dzieje człowieka do czasów pojawienia się pisma

historia

obecność źródel pisanych

protohistoria

współistnienie społeczności nieznających pisma i takich, które się nim posługują, opisywanie jednych przez drugich, archeologia jako dopełnienie źródeł pisanych

archeologia jako nauka humanistyczna jest nauką (3)

1. teoretyczna (podstawową), 2. empiryczną (indukcyjną), 3. społeczno-humanistyczną

archeologia jako nauka teoretyczna

polega na opracowaniu nowych teorii i hipotez wyjaśniających zjawiska

archeologia jako nauka epiryczna

używa głownie rozumowania indukcyjnego, bada przedmioty materialne

archeologia jako naulka społeczno-humanistyczna

bada człowieka i jego twórczość, społeczeństwa i ich strukturę, dzieje, kulturę, prawa oraz rozwój

kultura w ujęciu antropologicznym

,wiedza, wierzenia, sztuka, moralność, prawo, obyczaje wszystkie Inne zdolności i zwyczaje nabywane przez człowieka jako członka społeczeństwa" - E. Tylor 1815

kultura w ujęciu archeologicznym

sztucznie utworzona jednostka taksonomiczna, charakteryzująca się podobieństwem przedmiotów oraz kontekstem w jakim występują na określonym terenie

antropologia

nauka o człowieku, nauka pomocnicza archeologii

co analizuje archeolog?

cechy kultur prehistorycznych, materialne aspekty kultury

w jakim kregu kulturowym zwiazki pomiedzy antropologia a archeologia sa szczególnie mocne?

anglosaskim

antropologia fizyczna

czlowiek jako organizm, zajmuje się m.in. kośćmi (także ich składem izotopowym), detą, środowiskiem, prawo/leworęcznością, przyczynami śmierci

antropologia kulturowa

badanie ludów i kultur

Kto pisał o definicji kultury?

E. Taylor

jak E. Taylor definiuje kulturę?

wiedza, wierzenia, moralność, prawo, obyczaje, wszystkie inne zdolności i zwyczaje nabuwane przez człowieka jako członka społeczeństwa

jakie nauki wchodzą w skład antropologii kulturowej i zajmują się cechami unikalnymi dla danego społeczeńsywa i odróżniającymi je od innych? (2)

1. etnologia, 2. etnografia

etnologia

nauka porównawcza o społeczeństwach

etnografia

nauka opisowa o społeczeństwach

jakie nauki obejmuje antropologia? (3)

1. antropologia fizyczna, 2. archeologia, 3. antropologia kulturowa

humanistyczne nauki pomocnicze archeologii (8)

1. historia, 2. historia sztuki, 3. muzykologia, 4. lingwistyka, 5. etnografia, 6. socjologia, 7. numizmatyka, 8. etnologia

przyrodnicze i matematyczne nauki pomocnicze archeologii (14)

1. ekonomia, 2. biologia, 3. paleobotanika, 4. palinologia, 5. dendrologia, 6. paleozoologia, 7. geografia, 8. geologia, 9. gleboznawstwo, 10. mineraologia, 11. paleoklimatologia, 12. fizyka, 13. chemia, 14. astronomia

czym zajmuje się archeologia historyczna?

często dość dobrze udokumentowanymi źródłami pisemnymi, badania archeologiczne wnoszą nowe informacje i weryfikują źródła historyczne

źródła historyczne

pisane, sobiektywne, służyły współcześnie, historycy często próbują odczytać co dokument mówił o jego twórcy, zwykle o wodzach i królach

jak dzielimi źródła archeologiczne (2)

na 1. ruchome (artefakty i ekofakty) i 2. nieruchome (obiekty)

czym jest artefakt?

przedmiot, ktory został intencjonalnie wykonany przez człowieka, ruchome źródlo archeologiczne

czym jest ekofakt?

pozostałośc środowiska naturalnego, w którym żyli ludzie, ruchome źródło archeologiczne

czym jest obiekt archeologiczny?

np. kurhany, jamy szczątkowe, pozostałości grobu, nieruchome źródło archeologiczne

kultura archeologiczna (definicja)

sztucznie utworzona jednostka taksonomiczna charakteryzujaca sie podobienstwem przedmiotów oraz kontekstem w jakim wystepuja w okreslonym czasie, jest to kultura martwa

pisał o grupach kulturowych i kulturach

Gordon Childe

kultury w ramach new archeologii lat 60-tych

jedynie element klasyfikacji, nie odnosi sie do konkretnego ludu, plemienia

kultura jako zdefiniowany zespół cech zabytków w kontekście społeczności

mogł być definiowany uzytkowaniem poprzez określoną społeczność, ale nie musiał być, kultura archeologiczna =/= lud, tymi samymi przedmiotami mogą posługiwać się różne odmienne lingwistycznie ludy

zespół zwarty

wytwory (artefakty) i ekofakty użytkowane przez grupę ludzi w tym samym czasie, podlegające jednorazowemu procesowi depozycyjnemu i jednolitym procesom podepozycyjnym

zespół archeologiczny, przykłady (3)

np. 1. wyposażenie grobu, 2. inwentarz obozowiska lub chaty, czy 3. skarb

grupa kulturowa

zespoły archeologiczne wykazujące podobieństwo formy, zdeponowanych w jednym momencie

kultura archeologiczma (w kontekście skali)

grupa kulturowa odnaleziona na dużym obszarze

technokompleks

grupa kultur archeologicznych podobnych do siebie pod wzgledem form narzedzi kamiennych oraz technik stosowanych do ich wytwarzania,